จากความสามารถของการแพทย์ของประเทศไทยและความสามารถใน ด้านการบริการนักท่องเที่ยว ทำให้ตลาดการให้บริการด้านสาธารณสุขสำหรับชาวต่างชาติได้เจริญเติบโตอย่าง รวดเร็ว จนกระทั่งรัฐบาลมีนโยบายส่งเสริมให้ประเทศไทยเป็นศูนย์สุขภาพแห่งเอเชีย (Health Hub of Asia) ขึ้น ในขณะเดียวกันรัฐบาลก็ในนโยบายที่จะให้บริการด้านสาธารณสุขให้กับประชาชน ทั่วไปได้อย่างทั่วถึง เช่นมีโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรค ซึ่งการให้บริการที่ดีนั้นจะต้องอาศัยเครื่องทางการแพทย์ที่ทันสมัยและเพียง พอกับความต้องการ ในขณะที่เครื่องมือทางการแพทย์เกือบทั้งหมดเราจะต้องสั่งซื้อจากต่างประเทศ ทำให้ประเทศไทยต้องสูญเสียวงเงินเป็นจำนวนมาก นอกจากนี้เครื่องมือแพทย์ส่วนมากมีราคาค่อนข้างสูง แต่งบประมาณของภาครัฐมีจำนวนกัน ทำให้บางโรงพยาบาบหรือทางบางท้องได้รับการจัดสรรงบประมาณไม่เพียงพอ จึงทำให้ไม่สามารถจัดซื้อเครื่องมือทางการแพทย์ได้ตามต้องการ

ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (ศอ.) และ ศูนย์เทคโนโลยีวัสดุแห่งชาติ (ศว.) ภายใต้สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) จึงได้ดำเนินโครงการพัฒนาเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สำหรับงานทันตกรรม (Development of CT Scanner for Dentistry) มาเป็นระยะเวลา 3 ปี จนสามารถพัฒนาต้นแบบห้องปฏิบัติเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สำหรับงานทันต กรรม โดยใช้เทคนิคลำแสงของรังสีเอกซ์แบบกรวยเป็นผลสำเร็จ ซึ่งเครื่องดังกล่าวได้ผ่านการตรวจสอบด้านความปลอดภัยเรื่องปริมาณรังสีจาก กองรังสีและเครื่องมือแพทย์ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขเรียบร้อยแล้ว และด้วยแนวคิดที่ได้พัฒนาขึ้นทำให้ทีมงานมีความพร้อมที่จะพัฒนาเครื่องต้น แบบภาคสนาม คือ สามารถนำไปติดตั้งและทดลองการใช้ในงานทางคลินิก สุดท้ายนำไปสู่การใช้งานจริง โดยมีความร่วมมือกับคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เพื่อนำต้นแบบที่ทางสวทช.ได้พัฒนาขึ้นมาไปใช้งานดังกล่าว

วัตถุ ประสงค์ของโครงการ

เพื่อ ทดสอบการใช้งานเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ในทางคลินิกกับมนุษย์ ปรับปรุงเครื่องและซอฟต์แวร์ให้ตรงตามความต้องการของทันตแพทย์ ซึ่งนำไปสู่การใช้งานจริงทางทันตกรรม นอกจากนี้เป็นการทดสอบการให้บริการในเชิงธุรกิจ

บท คัดย่อ

โครงการ วิจัยและพัฒนาเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สำหรับงานทันตกรรมนี้ มุ่งเสริมสร้างขีดความสามารถ ในพัฒนาอุตสาหกรรมเครื่องมือและบริการทางการแพทย์ เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายศูนย์สุขภาพแห่งเอเชีย (Health Hub of Asia) นอกจากช่วยลดการนำเข้าเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์จากต่างประเทศซึ่งมีราคา สูงมาก ยังเป็นการพัฒนาองค์ความรู้ต่างๆ ที่ใช้ในการพัฒนาเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เนื่องจากเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สำหรับงานทันตกรรม (Dental CT) ให้ข้อมูลแบบสามมิติซึ่งต่างจากเครื่องถ่ายภาพรังสี (X-ray) แบบสองมิติโดยทั่วไป ทำให้การวินิจฉัยโรคบริเวณช่องปาก ขากรรไกร และกระดูกใบหน้ามีความแม่นยำมากขึ้น สามารถใช้ในการวิเคราะห์และวางแผนสำหรับงานทันตกรรมรากเทียม การผ่าฟันคุด การรักษาคลองรากฟัน และการผ่าตัดบริเวณช่องปาก ขากรรไกรและใบหน้า นอกจากนี้ช่วยให้การวางแผนทางทันตกรรมจัดฟันมีประสิทธิภาพมากขึ้น ทำให้ร่นระยะเวลาในการวินิจฉัยเพื่อวางแผนแก้ไขความผิดปกตินั้นๆ เครื่อง CT สำหรับทางการแพทย์สามารถนำมาใช้กับงานทันตกรรมได้ แต่ปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับจะสูงกว่ามาก อีกทั้งยังมีขนาดใหญ่ และความละเอียดของภาพที่ต่ำกว่าเครื่อง Dental CT ที่พัฒนา

บริษัทสุธาสินีเด็นทัลจำกัดได้เล็งเห็นถึงประโยชน์และศักยภาพของเครื่อง Dental จึงได้มีการลงนามความร่วมมือเพื่อทดสอบการใช้งานทางคลินิกในมนุษย์ และทดลองเปิดให้บริการ รวมทั้งการพัฒนาเครื่องที่พร้อมนำไปใช้จริง เครื่องDental CT ที่พัฒนาขึ้นจะใช้รังสีเอกซ์ที่มีลำแสงแบบกรวย และตัวตรวจวัดรังสีแบบ Flat panel detector ซึ่งตั้งอยู่ตรงกันข้ามกับหลอดรังสีเอกซ์ โดยอุปกรณ์ทั้งสองจะหมุนไปพร้อมๆ กันรอบผู้ป่วย 1 รอบ เพื่อเก็บข้อมูลดิบในแต่ละมุมมอง จากนั้นนำข้อมูลดิบที่ได้มาผ่านอัลกอริทึมในการสร้างภาพตัดขวาง (Reconstruction) เพื่อสร้างภาพตัดขวางแบบสามมิติบริเวณช่องปากและขากรรไกรของผู้ป่วย ภาพตัดขวางที่ได้จะถูกแสดงผลในมุมมองสองมิติและสามมิติโดยผ่านซอฟต์แวร์แสดง ภาพ (Viewer software) ที่ถูกออกแบบและพัฒนาตามความต้องการของทันตแพทย์ไทย

ระยะ เวลาดำเนินโครงการ : 26 พฤษภาคม พ.ศ.2554 ถึง 16 พฤศจิกายน พ.ศ.2556

คณะผู้ วิจัย
หัวหน้าโครงการ :     นางเสาวภาคย์ ธงวิจิตรมณี
ผู้ร่วมวิจัย :     นายวศิน สินธุภิญโญ, นางสาววันทนา อารีประยูรกิจ, นายวลิตะ นาคบัวแก้ว, นายภิญโญ แย้มพราย, นายสรพงศ์ อู่ตะเภา, นายจาตุวัฒน์ ราชเรืองระบิน