ระบบส่งต่อผู้ป่วย สำหรับโรงพยาบาล

ระบบส่งต่อผู้ป่่วย สำหรับโรงพยาบาล

ปวีณา แตงสี, กุลชาติ มีทรัพย์หลาก, กรรณิการ์ ศิริวงศ์ ณ อยุธยา

stroy_ambulance001

ระบบการส่งต่อผู้ป่วยใช้เทคโนโลยีที่เรียกว่า Web-Base สามารถรองรับการทำงานที่มีผู้ใช้งานหลากหลายของโรงพยาบาลได้ โดยมีการใช้ข้อมูลผู้ป่วยร่วมกันระหว่างโรงพยาบาลในระบบทั้งหมดที่มีการ ติดต่อสื่อสารกัน ระบบฯ นี้จะช่วยลดการใช้งานกระดาษในการพิมพ์เอกสารการส่งตัว ลดเวลาในการคิดคำนวณระยะเวลาการประสานการส่งต่อแต่ละครั้งและช่วยให้การสรุป ผลรายงานการส่งต่อรายเดือนรวดเร็วขึ้น

การขาดแคลนบุคลากรทางการแพทย์ในเขตพื้นที่ห่างไกลเป็นปัญหาหลักในการบริการสาธารณสุขของประเทศไทยโดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งมีอัตราแพทย์ต่อผู้ป่วยต่ำสุดในประเทศ อุปสรรคนี้นำซึ่งผลกระทบด้านคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่ห่างไกล รวมไปถึงสภาวะเศรษฐกิจของประเทศที่ต้องสิ้นเปลืองทรัพยากรบุคคล งบประมาณจำนวนมากในการช่วยเหลือประชากรที่ประสบปัญหาในพื้นที่ การให้บริการแพทย์ทางไกลเป็นบริการแบบใหม่สำหรับประเทศไทยซึ่งเป็นการประยุกต์เทคโนโลยีด้านสื่อสารโทรคมนาคมและเครือข่ายคอมพิวเตอร์กับระบบการบริหารจัดการข้อมูลทางการแพทย์เพื่อให้บริการสาธารณสุขได้อย่างทั่วถึงแก่ประชาชนในพื้นที่ขาดแคลนบุคลากรด้านการแพทย์ เพื่อที่ผู้ป่วยจะได้รับการวินิจฉัยโรคได้อย่างรวดเร็ว ระบบส่งต่อผู้ป่วยสำหรับโรงพยาบาลจะสามารถบรรเทาปัญหาการขาดแคลนบุคลากรทางการแพทย์ในชนบทที่มีข้อจำกัดด้านระบบขนส่งและการคมนาคมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การพัฒนาระบบส่งต่อผู้ป่วย

จากการศึกษาข้อมูลพบว่าโรงพยาบาลภายในประเทศไทยมีการใช้งานระบบสารสนเทศโรงพยาบาล (Hospital Information System, HIS) ที่หลากหลาย ตัวอย่างเช่น โปรแกรม HOSxP [1] มีร.พ.ที่ใช้งาน 314 แห่งทั่วประเทศ, โปรแกรม HospitalOS [2] มีร.พ.ใช้งานมากกว่า 90 แห่งทั่วประเทศ และ โปรแกรม EMR Soft [3] เป็นต้น ยังไม่ปรากฏว่ามีการใช้งานโปรแกรมการส่งต่อผู้ป่วยผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต จากจุดนี้เอง จึงเป็นแนวคิดริเริ่มในการพัฒนาโปรแกรมเพื่อให้การส่งต่อผู้ป่วยเป็นไปอย่างรวดเร็ว มีการสำรองข้อมูลเก็บไว้ โดยโรงพยาบาลต้นทางที่เป็นผู้ส่งและโรงพยาบาลปลายทางที่เป็นผู้รับสามารถเรียกดูข้อมูลย้อนหลังและสรุปผลรายงานได้อย่างรวดเร็ว

จากข้อมูลข้างต้น พบว่ามีการใช้งานโปรแกรม HOSxP กันอย่างแพร่หลาย อีกทั้งยังเป็น open source ที่สามารถนำมาศึกษาและเรียนรู้กระบวนการเก็บข้อมูลลงฐานข้อมูลได้ งานวิจัยชิ้นนี้จึงใช้ข้อมูลและ meta-data บางตัวจากโปรแกรม HOSxP เป็นแหล่งอ้างอิงในการพัฒนาและต่อยอดการทำระบบส่งต่อผู้ป่วย

story_sarnnectec83_report-all-referin_001

การนำเข้าข้อมูลผู้ป่วย

จากความหลากหลายของ HIS ที่แต่ละโรงพยาบาลใช้ จึงได้มีการออกแบบการนำเข้าข้อมูลผู้ป่วยมายังระบบฯ ขึ้นใหม่ ซึ่งในเบื้องต้นได้จัดเตรียมการนำเข้าข้อมูลไว้ 2 ช่องทาง คือ 1) นำเข้าข้อมูลโดยตรงจาก HOSxP และ 2) กรอกข้อมูลทุกอย่างผ่านหน้าเว็บไซต์ของระบบฯ

ข้อมูลของผู้ป่วยทั้งหมดสามารถแก้ไขและเปลี่ยนแปลงได้โดยเจ้าหน้าที่ที่ได้รับสิทธิให้แก้ไขได้เท่านั้นและมีการสำรองข้อมูลเก่าก่อนการเปลี่ยนแปลงเก็บไว้ในระบบฯ เพื่อสืบค้นย้อนหลังได้ การแสดงผลในส่วนของข้อมูลผู้ป่วยประกอบไปด้วย 3 เมนูหลัก คือ 1) รายงาน/ ค้นหา 2) เพิ่มผู้ป่วย 3) เพิ่มผู้ป่วย (HOSxP)

รูปที่ 1 หน้าจอแสดงผลข้อมูลผู้ป่วย

story_sarnnectec83_report-all-referin_002

ขั้นตอนการส่งต่อผู้ป่วย

การส่งต่อผ่านระบบฯ อนุญาตให้ส่งต่อได้ถึง 3 ครั้ง โดยแต่ละครั้งของการส่งคำตอบจากโรงพยาบาลปลายทางมีได้ 2 คำตอบ คือ 1) รับ 2) ไม่รับ กรณีที่รับ นั่นคือเสร็จสิ้นการส่งต่อผู้ป่วยแล้ว แต่หากโรงพยาบาลปลายทางไม่รับ
โรงพยาบาลต้นทางสามารถทำการส่งต่อซ้ำให้กับโรงพยาบาลเดิมหรือเลือกโรงพยาบาลปลายทางใหม่ได้ ขั้นตอนการส่งต่อผู้ป่วยแสดงดังรูปที่ 2

จากรูปที่ 2 สามารถอธิบายการทำงานได้ดังนี้

เริ่มต้นการส่งต่อผู้ป่วย
โรงพยาบาลต้นทางต้องการส่งผู้ป่วยเพื่อไปรับการรักษาต่อที่
โรงพยาบาลปลายทาง เจ้าหน้าที่ทำการกรอกข้อมูลเพื่อส่งต่อผู้ป่วย
ระบบฯ ทำการตรวจสอบ ว่าผู้ป่วยที่จะทำการส่งต่อเป็นผู้ป่วยที่ได้ทำการส่งต่อไปแล้วและมีสถานะกำลังรอการตอบรับอยู่หรือไม่

ใช่ ผู้ป่วยรายนี้กำลังรอการตอบรับ ส่งต่อซ้ำไม่ได้

ไม่ใช่ ส่งต่อได้ ระบบฯ ส่งข้อมูลไปยังโรงพยาบาลปลายทาง

รูปที่ 2 การทำงานของระบบส่งต่อผู้ป่วย

แสดงข้อความบอกเจ้าหน้าที่ของโรงพยาบาลต้นทางว่าไม่สามารส่งต่อได้เพราะผู้ป่วยรายนี้กำลังรอการตอบรับ
โรงพยาบาลปลายทางได้รับข้อมูลของผู้ป่วยที่ถูกส่งออกมาจากโรงพยาบาลต้นทาง
โรงพยาบาลปลายทางตรวจสอบข้อมูลว่าสามารถรับผู้ป่วยไว้รับการรักษาต่อได้หรือไม่

ใช่ การส่งต่อผู้ป่วยเรียบร้อย

ไม่ใช่ ปฏิเสธไม่รับการส่งต่อ

เจ้าหน้าที่จากโรงพยาบาลปลายทางตอบรับการส่งต่อผู้ป่วยและระบบฯ แจ้งให้โรงพยาบาลต้นทางทราบ
เจ้าหน้าที่จากโรงพยาบาลปลายทางกรอกข้อมูลการปฏิเสธไม่รับการส่งต่อเพื่อแจ้งให้โรงพยาบาลต้นทางทราบ
ระบบฯ ทำการตรวจสอบว่าโรงพยาบาลต้นทางส่งต่อผู้ป่วยรายนี้เป็นครั้งที่ 3 หรือไม่

ใช่ ส่งต่อไม่ได้แล้วและรายงานสรุปการส่งต่อ

ไม่ใช่ สามารถส่งต่อซ้ำได้ โดยมีการวนกลับไปทำซ้ำในข้อที่ 2 อีกครั้ง

ระบบฯ สรุปรายงานการส่งต่อให้แก่โรงพยาบาลต้นทางและปลายทาง
จบการทำงาน

story_sarnnectec83_report-all-referin_003

ข้อมูลที่กรอกเพื่อส่งต่อผู้ป่วยในระบบฯ เป็นข้อมูลที่กรอกจริงในการส่งต่อผู้ป่วยที่มีการใช้งานในปัจจุบัน เพื่อให้ผู้ใช้งานหรือเจ้าหน้าที่สามารถเรียกดูหรือสั่งพิมพ์เป็นเอกสารได้อย่างรวดเร็ว

รูปที่ 3 เป็นหน้าจอเพื่อให้เจ้าหน้าที่กรอกข้อมูลเพื่อส่งต่อผู้ป่วยในระบบฯ โดยที่ข้อมูลในส่วนของโรงพยาบาลปลายทาง ข้อมูลผู้ป่วยและข้อมูลแพทย์ผู้ส่ง เจ้าหน้าที่สามารถค้นหาจากในระบบฯ ได้

การตอบรับจากโรงพยาบาลปลายทาง เพียงแค่กรอกข้อมูล 3 ส่วนเท่านั้น คือ 1) เลขที่เอกสาร 2) วันที่ตอบรับและ 3) เหตุผลหรือข้อเสนอแนะ และทำการบันทึก ข้อมูลการตอบรับหรือปฏิเสธการส่งต่อก็จะปรากฏทั้งฝั่งโรงพยาบาลปลายทางและต้นทางทันที

ระบบฯ ได้จัดเตรียมรายงานในรูปแบบ pdf ที่สรุปรายละเอียดในการส่งต่อผู้ป่วย 1 ราย จำนวนเวลาที่ใช้ประสานการส่งต่อ เพื่อการนำไปวิเคราะห์หรือใช้ประกอบการอ้างอิงในรายงานอื่นๆ ได้

การดำเนินงานและผลการใช้งาน

ขณะนี้ได้มีความร่วมมือกับโรงพยาบาลลพบุรีในการทดสอบใช้งานระบบฯ โดยที่มีโรงพยาบาลท่าวุ้งเป็นโรงพยาบาลต้นทางเพื่อทดสอบการส่งต่อและโรงพยาบาลลพบุรีเป็นโรงพยาบาลปลายทางที่มีหน้าที่ตอบรับ/ ปฏิเสธ โดยเปิดให้ทดลองใช้งานที่ http://203.185.97.30/referral

เอกสารอ้างอิง

บริษัท บางกอกเมดิคอล ซอฟต์แวร์จำกัด http://hosxp.net
บริษัท โอเพน ซอร์ส เทคโนโลยี จำกัด http://www.hospital-os.com/th/index.php
บริษัท อีเอ็มอาร์ ซอฟท์ จำกัด http://www.emrsoft.co.th/index.html
โรงพยาบาลลพบุรี http://hospital.moph.go.th/lopburi