วางแผนสำรวจชุมชน

 

วางแผนสำรวจชุมชนวิธีสำรวจชุมชน
อภิปรายประเมินผลรายงานผลสู่ชุมชนหน้าแรกหน้าก่อนหน้านี้

 

                                       

         การสำรวจชุมชนเป็นการหาข้อมูลอย่างหนึ่งในอีกมุมมองของการตรวจสอบสภาพลำน้ำ เพราะฉะนั้นจึงมีลำดับขั้นตอนการปฏิบัติไม่แตกต่างไปจากการสำรวจสภาพลำน้ำในด้านอื่นๆ เราจึงต้องมีการวางแผนการสำรวจก่อนที่จะทำการสำรวจและกำหนดถึงวัตถุประสงค์ของการมาสำรวจในครั้งนี้ด้วยว่าเราต้องการจะทราบข้อมูลอะไรบ้าง เราจะได้ทำการสำรวจตามที่เราวางแผนมา และจะทำให้ได้ข้อมูลครบถ้วน และสามารถนำข้อมูลที่ได้ไปประกอบกันกับข้อมูลการสำรวจสภาพน้ำในด้านอื่นๆ และทำได้ผลการสำรวจที่น่าเชื่อถือมากขึ้น

วิธีการ

1. มองภาพรวมของชุมชนกับลำน้ำ
ก่อนออกสำรวจ เราควรรู้จักสภาพทั่วไปของชุมชนว่ามีลำน้ำไหลผ่านจุดใดบ้าง สองฝั่งน้ำมีอะไรบ้าง มีเหมืองฝายในหมู่บ้านหรือบริเวณใกล้เคียงหรือไม่ ถ้าเราวาดแผนที่ลำน้ำของชุมชน จะทำให้เห็นภาพรวมได้ดีขึ้น

2. กำหนดวัตถุประสงค์ของการสำรวจ
ช่วยกันระดมสมองและตัดสินใจว่า เราต้องการอะไรจากการสำรวจ และจะนำสิ่งที่ได้นั้นไปทำอะไรต่อไป
     
   ให้เราเริ่มต้นด้วยการคิดถึงความสัมพันธ์ระหว่างคนในชุมชนกับลำน้ำ โดยตั้งคำถามง่ายๆที่คิดว่าน่าสนใจขึ้นมา แล้วจดบันทึกเอาไว้ เช่น
 ball03i.gif ลำน้ำนี้มีประวัติความเป็นมาอย่างไร และมีความสำคัญอย่างไรต่อชุมชน
 ball03i.gif ตั้งแต่สมัยปู่ย่าตาทวด คนในชุมชนกับลำน้ำนี้มีความสัมพันธ
์ "รับ" และ "ให้" ต่อกันอย่างไร
 ball03i.gif จากอดีตถึงปัจจุบัน ลำน้ำนี้เปลี่ยนแปลงไปอย่างไร มีสาเหตุเพราะอะไร
 ball03i.gif การดูแลรักษาและจัดการลำน้ำของชาวบ้านในชุมชน ต่างจากการดูแลรักษาลำน้ำของราชการหรือไม่  อย่างไร
 
ball03i.gif กิจกรรมใดที่อาจส่งผลกระทบต่อลำน้ำ ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น

3. กำหนดวิธการสำรวจ
เมื่อได้หัวข้อคำถามที่สงสัยแล้ว ช่วยกันคิดว่าเราจะมีวิธีการหาคำตอบได้อย่างไร
นักสืบอาจใช้วิธีการสำรวจชุมชนหรือจะดัดแปลงคิดค้นวิธีการของตัวเองขึ้นมาใหม่ก็ได้

4. เตรียมการสำรวจ
นักสืบผู้รอบคอบย่อมเตรียมการก่อนออกปฏิบัติเสมอ หัวข้อต่อไปนี้จะช่วยนักสืบในการเตรียมตัวล่วงหน้า
 ball03i.gif ใครบ้างที่นักสืบจะคุยด้วยได้ ช่วยกันคิดว่าใครเป็นคนสำคัญในชุมชน ใครจะให้ความรู้ด้านใดกับเราได้บ้าง
 ball03i.gif จะคุยกับชาวบ้านกี่คน คุยทีละคนหรือรวมกันเป็นกลุ่ม หรือจะถือโอกาสพิเศษในงานบุญประเพณีพูดคุยกับชาวบ้าน และสังเกตการณ์พิธีกรรมที่เกี่ยวกับน้ำและลำน้ำจริงๆอย่างใกล้ชิดดี
 ball03i.gif ต้องนัดหมายบุคคลเหล่านั้นก่อนไหม ถ้าจำเป็นควรมีการนัดหมายเวลาที่เหมาะสม
 ball03i.gif มีคำถามใดที่นักสืบเตรียมล่วงหน้าไว้ได้บ้าง
 ball03i.gif จัดเตรียมข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับชุมชนแล้วหรือยัง ช่วยกันคิดว่าจะหาข้อมูลเหล่านี้ได้ที่ไหนบ้าง
 ball03i.gif เลือกที่ไหนสำหรับการสนทนาดี
 ball03i.gif นักสืบจำเป็นต้องสำรวจพื้นที่ล่วงหน้าหรือไม่ และต้องติดต่อประสานงานกับใครบ้าง
 ball03i.gif นักสืบจะแบ่งหน้าที่สำรวจชุมชนกันอย่างไร

 

 

 

อ้างอิงจาก     arrow14a.gif คู่มือนักสืบสายน้ำ,โครงการนักสืบสายน้ำ, มูลนิธิโลกสีเขียว