Chromium
(Cr)
โครเมียม

เลขอะตอม 24 เป็นธาตุแรกของหมู่ VIB ในตารางธาตุ จัดเป็นโลหะและโลหะ ทรานซิชัน
น้ำหนักอะตอม 51.996 amu
จุดหลอมเหลว 1875 ํc
จุดเดือด 2199 ํc
ความหนาแน่น 7.19 g/cc ที่ 20 ํc
เลขออกซิเดชันสามัญ +2, + 3 และ + 6

การค้นพบ

ธาตุนี้ค้นพบโดย Vauguelin ในปี ค.ศ. 1797 ในแร่ crocoite (PbCrO4) จาก ไซบีเรีย ซึ่งเป็นแร่ตะกั่วมีสีแดง

ในปีต่อมา Vauguelin สามารถสกัดโครเมียมจาก Cr2O3 โดยดีดิวซ์ Cr2O3 โดยผงถ่าน

ในปี ค.ศ. 1893 Moissan สกัด Cr ได้เช่นกัน โดยรีดิวซ์ Cr2O3 ด้วยถ่านหินในเตาไฟฟ้า

ในปี ค.ศ. 1898 Goldschmidt สกัด Cr อิสระปราศจากคาร์บอนเจือปน โดยนำ Cr2O3 มารีดิวซ์ด้วย A1

เริ่มมีการใช้แร่ของโครเมียมในอุตสาหกรรมประมาณปี ค.ศ. 1800 โดยนำผลิตเคมีภัณฑ์สำหรับใข้ในอุตสาหกรรมหนังสัตว์และสี

ชื่อของธาตุนี้มาจากคำกรีก "Chromos" แปลว่าสีเนื่องจากสารประกอบของโครเมียมหลายชนิดมีสี

การใช้ประโยชน์

1. ใช้ทำโลหะเจือโดยผสมกับโลหะอื่น ๆ เช่น กับ Fe และ Ni ทำเหล็กปลอดสนิม (stainless steel)
2. ใช้เคลือบโลหะ พลาสติกต่าง ๆ เช่น เหล็กและเหล็กกล้า เพื่อป้องกันการผุกร่อนของโลหะเหล่านั้น กระบวนการการเคลือบหรือชุบโลหะเรียกว่า electroplating
3. ทำ refractory brick
4. ใช้ในงานวิจัยทางนิวเคลียร์และปฏิกิริยาที่เกิด ณ อุณหภูมิสูง

ความเป็นพิษ

โลหะ Cr, chromite และสารประกอบที่ Cr มีเลขออกซิเดชัน + 3 ไม่ปรากฎเป็นพิษต่อร่างกาย แต่สารประกอบของโครเมียมที่ Cr มีเลขออกซิเดชัน + 6 ทำให้เกิดอาการคันที่ผิวหนัง เป็นพิษต่อร่างกายการหายใจฝุ่นของโครเมตหรือไอของกรดโครมิก เป็นอันตรายต่อระบบหายใจได้ ระดับการทนได้ของฝุ่นของโครเมตในอากาศคือ 1 mg/m3 ของอากาศ
ผู้เขียน : ดร.ชัยวัฒน์ เจนวาณิชย์
ที่มา : รวบรวมจาก หนังสือสารานุกรมธาตุ