จากวันที่เทคโนโลยียังเข้าถึงได้ยาก สู่ยุค AI และ Big Data เวทีนี้พาย้อนมองเส้นทางของ NECTEC ผ่านประสบการณ์ของ 3 ผู้ร่วมสร้าง “Legacy” ที่เปลี่ยนงานวิจัยให้กลายเป็นคำตอบของประเทศ ตั้งแต่งานนิติวิทยาศาสตร์ การแก้ปัญหาความยากจน ไปจนถึงการวางรากฐานอินเทอร์เน็ตไทย

แพทย์หญิงคุณหญิงพรทิพย์ โรจนสุนันท์ เล่าถึงการนำเทคโนโลยีมาช่วยเชื่อมโยงข้อมูล DNA วัตถุพยาน และข้อมูลการซักถามในคดีความมั่นคง จากข้อมูลจำนวนมากที่เคยต้อง “ประมวลในหัว” สู่โปรแกรมที่ช่วยค้นหาความสัมพันธ์ของบุคคลและคดีได้อย่างเป็นระบบ

สิ่งที่เธอประทับใจไม่ใช่เพียงความสามารถด้านเทคโนโลยี แต่คือการที่นักวิจัย NECTEC นำ “งานวิจัยชั้นสูง” มาแก้ปัญหาจริงของประเทศ แม้โครงการบุกเบิกหลายเรื่องจะไม่ได้เริ่มต้นด้วยงบประมาณก็ตาม “บุคลากรใน NECTEC ขอให้ท่านภูมิใจเถอะค่ะ เงินไม่ใช่เรื่องใหญ่ที่สุด งานวิจัยมันทำให้โลก ให้สังคมมันดีขึ้น”

ดร.วันฉัตร สุวรรณกิตติ ถ่ายทอดจุดเปลี่ยนของการแก้ปัญหาความยากจน เมื่อเทคโนโลยีและการเชื่อมโยงฐานข้อมูลทำให้ภาครัฐก้าวข้ามการรู้เพียง “จำนวนคนจน” ไปสู่การระบุได้ว่า “คนจนคือใคร อยู่ที่ไหน และจนเพราะอะไร” จนนำไปสู่ TPMAP และการทำนโยบายบนหลักฐานเชิงประจักษ์
เทคโนโลยียังช่วยทลายกำแพงการทำงานแบบ “Silo” เชื่อมข้อมูลและหน่วยงานต่าง ๆ ให้สามารถลงมือแก้ปัญหาในพื้นที่ร่วมกันได้

“เอานักวิจัยที่อยู่ในแล็บ กับนักนโยบายที่ลงพื้นที่มาเจอกัน มันเกิดเป็นพลังยิ่งใหญ่มาก” พร้อมฝากให้ NECTEC นำเทคโนโลยีลงไปถึงชุมชน เพื่อช่วยให้คนก้าวทันโลกที่กำลังเปลี่ยนอย่างรวดเร็ว

คุณมรกต คุณธรรมโยธิน ย้อนภาพการสร้างเครือข่ายอินเทอร์เน็ตไทยจากยุคที่การเชื่อมต่อมหาวิทยาลัยยังเป็นเรื่องใหม่ ก่อนต่อยอดจากเครือข่ายวิจัยสู่บริการเชิงพาณิชย์ ซึ่งกลายเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลของประเทศ

แต่บทเรียนสำคัญคือ “เทคโนโลยียากแล้ว การทำงานกับคนยากกว่า” เพราะความสำเร็จต้องอาศัยทั้งความรู้ ความมุ่งมั่น และการสร้าง Collaboration ระหว่างหลายหน่วยงาน

เธอย้ำว่า ประเทศไทยจำเป็นต้องมีเทคโนโลยีและงานวิจัยของตัวเอง พร้อมรักษางานวิจัยทั้งต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ เพื่อสร้างคน สร้างองค์ความรู้ และต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์และบริการที่แข่งขันได้

บทเรียนจากทั้ง 3 เส้นทางสะท้อน DNA เดียวกันของ NECTEC — วิจัยให้ลึก เข้าใจโจทย์จริง เชื่อมคนและข้อมูล และลงมือทำจนเกิดผล
ก่อนจบเวที ทั้งสามฝากข้อความสั้น ๆ ถึงคน NECTEC รุ่นต่อไปว่า

“สู้ต่อไป NECTEC ผมเชื่อว่าคุณทำได้” — ดร.วันฉัตร

“NECTEC ถูกสร้างให้เป็นงานวิจัยชั้นสูงเพื่อสังคม ขอให้รักษามันต่อไป” — คุณหญิงพรทิพย์

และ “DNA เราไม่เปลี่ยน คือเราสู้ไม่ถอย และหวังผลสำเร็จเป็นที่ตั้ง” — คุณมรกต

จาก Legacy ตลอด 40 ปี จึงไม่ได้มีเพียงเทคโนโลยีที่ถูกส่งต่อ แต่ยังมีวิธีคิด ความกล้าในการมองเห็นโอกาส และพลังของความร่วมมือ ที่จะพา NECTEC ก้าวสู่ Beyond และสร้างคำตอบใหม่ให้ประเทศไทยต่อไป